Jak narasta dług
Odsetki od niespłaconego długu rosną tak jak oszczędności, tylko przeciwko tobie. Przykład z kartą kredytową pokazuje, jak wysokość miesięcznej wpłaty zmienia całkowity koszt.
Kula śnieżna w odwrotną stronę
Procentowi składanemu obojętny jest kierunek. Przy oszczędnościach odsetki są dopisywane do salda, a odsetki za kolejny okres liczy się od wyższej kwoty. Przy długu dzieje się dokładnie to samo — saldo rośnie, a razem z nim kolejna należność.
Różnica tkwi w stopie. Oszczędności rzadko przynoszą więcej niż kilka procent rocznie, a niezabezpieczone zadłużenie, takie jak karta kredytowa, często kosztuje 20 % lub więcej. Przy takiej stopie kula toczy się szybko.
Przykład obliczeń
Weźmy zadłużenie na karcie w kwocie 12 500 zł, oprocentowane na 20 % rocznie, z miesięczną kapitalizacją odsetek. To 1,67 % miesięcznie, co daje efektywnie 21,94 % rocznie. Karta nie jest już używana do nowych zakupów.
W pierwszym miesiącu odsetki wynoszą 208 zł. Ta liczba jest ważna: jeśli miesięczna wpłata jest od niej niższa, saldo rośnie, mimo że wpłata trafia na kartę co miesiąc.
| Wpłata miesięczna | Czas spłaty salda | Łączne odsetki |
|---|---|---|
| 250 zł | 9 lat i 1 miesiąc | 14 600 zł |
| 375 zł | 4 lata i 2 miesiące | 5898 zł |
| 500 zł | 2 lata i 9 miesięcy | 3805 zł |
| 750 zł | 1 rok i 8 miesięcy | 2267 zł |
Przy najniższej wpłacie spłata trwa ponad dziewięć lat, a odsetki okazują się wyższe niż pierwotne saldo. Podwojenie wpłaty zmniejsza odsetki o około trzy czwarte, a czas spłaty o ponad dwie trzecie. Wysokość wpłaty zmienia całkowity koszt bardziej niż cokolwiek innego w tym przykładzie.
Jeśli nic nie jest spłacane
Pozostawione całkowicie bez wpłat, to samo saldo 12 500 zł wynosi po roku 15 242 zł, a po pięciu latach 33 700 zł — ponad dwa i pół raza tyle, ile pierwotna kwota, bez ani jednego nowego zakupu. W praktyce brak wpłat zwykle oznacza dodatkowo opłaty i wyższe oprocentowanie, więc rzeczywisty wynik bywa gorszy.
Co zmienia koszt
- Wysokość wpłaty. Jak pokazuje tabela, wyższa wpłata co miesiąc skraca spłatę i mocno obniża odsetki, bo co miesiąc odsetki nalicza się od mniejszego salda.
- Oprocentowanie. Przy 10 % zamiast 20 % i miesięcznej wpłacie w wysokości 375 zł spłata tego samego salda trwa 3 lata i 4 miesiące, a odsetki wynoszą łącznie 2205 zł.
- Malejące wpłaty minimalne. Wiele kart ustala minimalną wpłatę jako procent salda, więc wpłata spada razem z saldem. Dzięki temu każda wpłata jest niewielka, ale dług ciągnie się znacznie dłużej niż przy stałej wpłacie.
Ten sam rachunek w obie strony
Kalkulator procentu składanego pokazuje rosnącą stronę tego zjawiska: ile saldo zarabia, gdy stopa pracuje na twoją korzyść. Podana stopa może zaniżać tempo wzrostu po obu stronach, co wyjaśnia poradnik oprocentowanie nominalne a efektywne.
Te liczby zakładają stałe oprocentowanie oraz brak nowych zakupów, opłat i zaległych wpłat. Ilustrują, jak zachowują się odsetki od długu, i nie stanowią porady finansowej. Jeśli dług stał się trudny do udźwignięcia, istnieje bezpłatne i niezależne poradnictwo dla osób zadłużonych.